عنوان اثر :  سه اسلام: مکتب نجف مکتب قم مکتب تهران

موضوع :  رمان

نويسنده  :  محمد قوچانی

مترجم     :  

فرمت      :  Adobe Acrobat Reader .PDF

معرف      :  طه کامکار

تاريخ درج   :  19/05/1387

مشاهده    :  748

توضيحات :  فول جنبش اصلاح‌طلبی دینی در دهه‌ی 80، محدود به حوزه‌ی سیاست نبود. از آن‌جا که این جبنش بر اساس مبانی معرفتی و دینی شکل گرفته و پیروز شده بود، با شکست آن مبانی معرفتی و دینی جنبش نیز مورد تردید قرار گرفت. مهم‌ترین این مبانی، مفهوم «روشنفکری دینی» بود؛ مفهومی که در فاصله‌ی سالیان 1368 ـ 76، فربه و فره‌مند شد و دل‌ها را ربود. دکترین سیاسی این جریان فکری، «حکومت دموکراتیک دینی» بود و حاملان آن، انقلابیان جوانی که به اصلاح‌طلبانی میان‌سال تبدیل شده بودند و در گذر زمان دموکراسی‌خواهی را جانشین انقلابی‌گری کرده بودند. سید محمّد خاتمی، به عنوان نماینده‌ی این جریان سیاسی فکری، هشت سال در رأس دولت قرار گرفت و بخشی از صورت‌بندی سیاسی ـ ایدئولوژی روشنفکری دینی را نشان داد. جنبشی که خیلی زودتر از آن‌چه گمان می‌کرد به پیروزی رسید، در حالی که برای بسیاری از مسائل راه‌حل نداشت، یا درباره‌ی راه‌حل ‌آن‌ها اندیشه نکرده بود. به همین دلیل، به موازات افول اصلاح‌طلبی سیاسی، اصلاح‌طلبی دینی هم افول کرد و روشنفکری دینی از سوی روشنفکری عرفی مورد نقد قرار گرفت. روشنفکری عرفی مدعی بود که پروژه‌ی اصلاح‌طلبی دینی به پایان رسیده و سرمشق جهانی مبتنی بر سکولاریسم و لیبرالیسم می‌تواند راه را ادامه دهد. در این میان، تغییر گرایش برخی روشنفکران دینی سابق یا سکوت برخی دیگر در برابر موج سکولاریسم، روشنفکران عرفی را بدین‌سو هدایت کرد که خواهان توبه‌ی روشنفکران دینی شوند. امّا درست در همین زمان، اتفاق دیگری در همسایگی ایران رخ داد. صورت‌بندی تازه‌ای از ترکیب دین و دولت در افغانستان تحت سلطه‌ی آمریکا و تشیع و تجدد در عراق تحت فرمان آمریکا شکل گرفت که از یک سو در مرزهای شرقی ایران یک «جمهوری اسلامی» دیگر ایجاد کرد و از دیگر سو در مرزهای غربی ما یک «دولت شیعه» به وجود آمد. نقش ویژه‌ی آیت‌الله سیستانی در تحولات عراق نیز نوعی دیگر از رابطه‌ی دین و دولت و مرجعیت و حکومت را در اوج تمایل به سکولاریسم در ایران نشان داد که در عین حال، واجد استقرار نظام دموکراسی در خاورمیانه‌ی جدید بود. مقالات این کتاب در چنین فضایی نوشته شده است و بازبینی پاره‌ای مفاهیم تاریخی و نظری درباره‌ی نسبت دین و دولت، و به طور خاص تشیع و تجدد است. فرض ما بر این نکته استوار است که بر مبنای اسلام شیعی می‌توان رابطه‌ای میان دین و سیاست یافت که هم سنت‌گرایانه باشد و هم آزادی‌خواهانه. با تبارشناسی اندیشه‌ی شیعه، می‌توان گفت امکان تکوین گونه‌ای و نوعی مدرنیته‌ی بومی در تاریخ این مذهب وجود دارد. چنین قرائتی از اسلام، در حقیقت معطوف به پذیرش چهار مفهوم پایه است: اوّل، پذیرش اسلام به عنوان یک فرهنگ، نه ایدئولوژی؛ دوم، پذیرش اسلام به عنوان یک انتخاب فردی، نه هنجار حکومتی؛ سوم، پذیرش اسلام به عنوان یک دین آزادی‌خواهانه، نه اقتدارگرایانه؛ و چهارم، پذیرش اصلاح‌طلبی به عنوان احیای سنت اجتهاد مستمر در مذهب شیعه. این مفاهیم در فصل اوّل کتاب بررسی شده است. در فصول بعدی، نمونه‌های تاریخی تشیع و عینیت این مذهب در عملکرد نهاد مرجعیت و روحانیت (به عنوان یک نهاد مدنی بومی) بررسی شده و در انتها به پاره‌ای تلاش‌های روشنفکران دینی اشاره شده است. جان کلام آن که به نظر می‌رسد اگرچه سیاست ما از دیانت ما جدا نیست، دیانت هم عین سیاست نیست. اگر مطالعه‌ی این کتاب نشان دهد که رابطه‌ی دین و سیاست، دست‌کم در تشیع، پیچیده‌تر از نظریه‌های مرسوم است، نویسنده خود را موفق خواهد دانست. محمّد قوچانی ـ چهاردهم تیر 1384 عناوین فصل‏های کتاب ـ اسلام فرهنگی ـ اسلام فردی در برابر اسلام سیاسی و حکومتی ـ فقر لیبرالیسم و اسلام آزادی‏خواهانه ـ از جنبش شیعه تا دولت شیعه: طرح نظری سیاست‏ورزی شیعیان ـ راه دشوار دولت‏سازی ـ احیای سنت نجف ـ سنت: رهایی‏بخش تجدد ـ سه اسلام: مکتب نجف، مکتب قم، مکتب تهران ـ چهار امام: گذار از سلطنت شیعه به ولایت فقیه ـ شاه و فقیه: زندگی‏نامه سیاسی آیت‏الله بروجردی ـ مرتضی مطهری: اصلاح‏طلب یا محافظه‏کار؟ ـ گذار از فقیهان کارگزار: تأملی در میراث سیاسی آیت‏الله بهشتی ـ دانش و قدرت: تأملی در کارکرد مجلس خبرگان رهبری ـ عدالتخانه به جای دارالشورا، مشروعیت بر مبنای عدالت ـ قبض و بسط پراتیک سروش ـ شش نسل فرزندان شریعتی: شریعتی علیه شریعتی ـ روشنفکری دینی در عمل: ما و ترک‏ها

نظرات شما در مورد اين اثر  :   0

اطلاعات بيشتر درباره اين اثر در وب ...

 آیا این لینک خراب است و كتاب در دسترس نيست؟